معرفی آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان یکی از آموزش‌های تخصصی برای مهندسان تأسیسات برقی، عمران، معماری، داوطلبان آزمون نظام مهندسی و فعالان صنعت ساختمان است. این مبحث با عنوان «طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها» شناخته می‌شود و به بررسی الزامات طراحی، نصب، اجرا و کنترل تأسیسات الکتریکی ساختمان اختصاص دارد.
تأسیسات برقی از مهم‌ترین بخش‌های هر ساختمان محسوب می‌شوند. روشنایی، پریزهای برق، تجهیزات الکتریکی، سیستم‌های ارتباطی، تابلوهای توزیع و بسیاری از تجهیزات ضروری ساختمان برای عملکرد صحیح به شبکه برق ایمن و اصولی نیاز دارند.
طراحی یا اجرای نامناسب تأسیسات برقی می‌تواند خطراتی مانند برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی، آسیب به تجهیزات و اختلال در عملکرد سیستم‌های ساختمان ایجاد کند.
مبحث سیزدهم با ارائه مقررات فنی و ایمنی، چارچوبی برای کاهش این خطرات و تأمین عملکرد مناسب تأسیسات برقی فراهم می‌کند.
هدف از آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان، یادگیری اصولی ضوابط، شناخت تجهیزات و افزایش توانایی استفاده از مقررات در آزمون نظام مهندسی و پروژه‌های ساختمانی است.
مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان چیست؟
مبحث سیزدهم یکی از منابع تخصصی مقررات ملی ساختمان ایران است که الزامات طراحی و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها را تعیین می‌کند.
این مقررات موضوعاتی مانند تأمین نیروی برق، توزیع انرژی الکتریکی، طراحی مدارها، انتخاب کابل و سیم، سیستم اتصال زمین، حفاظت در برابر برق‌گرفتگی، تابلوهای برق و تأسیسات جریان ضعیف را پوشش می‌دهد.
هدف اصلی این مبحث، حفاظت از جان افراد و اموال در برابر خطرات الکتریکی و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای عملکرد تجهیزات برقی است.
برای مثال، انتخاب سطح مقطع نامناسب یک هادی می‌تواند موجب افزایش دما و ایجاد خطر شود. همچنین نبود سیستم حفاظتی مناسب ممکن است در صورت بروز اتصال بدنه، احتمال برق‌گرفتگی را افزایش دهد.
به همین دلیل، طراحی تأسیسات الکتریکی باید براساس محاسبات، شرایط بهره‌برداری، مشخصات تجهیزات و مقررات معتبر انجام شود.
مبحث سیزدهم در کنار مباحث مرتبط، از جمله مبحث سوم درباره حفاظت ساختمان در برابر حریق و مبحث پانزدهم درباره آسانسورها و پلکان برقی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آخرین ویرایش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
آخرین ویرایش شناسایی‌شده مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان، ویرایش سوم سال ۱۳۹۵ است.
این ویرایش با هدف به‌روزرسانی الزامات فنی و هماهنگی با پیشرفت فناوری‌های الکتریکی و استانداردهای معتبر تدوین شده است.
در ویرایش ۱۳۹۵، ساختار و محتوای مقررات بازنگری شده و موضوعاتی مانند تجهیزات الکتریکی، سیستم‌های حفاظتی، تأسیسات جریان ضعیف و مدارک فنی طرح مورد توجه بیشتری قرار گرفته‌اند.
یکی از تغییرات مهم این نسخه، اضافه‌شدن پیوست‌های مستقل درباره سیستم اعلام حریق، بانک خازن، درجه حفاظت تجهیزات، حریم شبکه‌های برق و مدارک فنی تأسیسات برقی است.
همچنین مقررات مرتبط با سیستم‌های جدید الکترونیکی و هوشمند ساختمان توسعه یافته‌اند.
برای استفاده حرفه‌ای از این مبحث، بررسی استانداردهای مرجع و اصلاحیه‌های رسمی اهمیت دارد؛ زیرا بعضی استانداردهای فنی ممکن است پس از انتشار کتاب به‌روزرسانی شده باشند.
سرفصل‌های آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
مبحث سیزدهم ویرایش ۱۳۹۵ شامل ۱۱ فصل اصلی و ۱۰ پیوست است. هر فصل به بخشی از الزامات طراحی و اجرای تأسیسات برقی اختصاص دارد.
فصل اول: مبانی عمومی
فصل اول مبحث سیزدهم به معرفی مبانی عمومی طراحی و اجرای تأسیسات برقی می‌پردازد.
در این فصل، موضوعاتی مانند استانداردهای مرجع، شرایط استفاده از تجهیزات الکتریکی و سیستم‌های توزیع نیرو بررسی می‌شوند.
یکی از اصول مهم این بخش، ضرورت استفاده از تجهیزات و مصالح برقی استاندارد است.
استفاده از تجهیزات غیراستاندارد می‌تواند موجب کاهش ایمنی و افزایش احتمال بروز حادثه شود.
همچنین شناخت سیستم‌های توزیع نیروی برق و تفاوت ویژگی‌های آن‌ها برای درک الزامات حفاظتی فصل‌های بعد ضروری است.
فصل دوم: کلیات، اهداف و تعاریف
فصل دوم به دامنه کاربرد، اهداف و اصطلاحات تخصصی مبحث سیزدهم اختصاص دارد.
در این فصل مشخص می‌شود مقررات برای چه تأسیسات و ساختمان‌هایی کاربرد دارند و هدف از تدوین آن‌ها چیست.
همچنین اصطلاحاتی مانند تجهیزات الکتریکی، مدار، هادی، جریان نامی، اتصال کوتاه، اضافه‌بار و حفاظت الکتریکی معرفی می‌شوند.
شناخت تعاریف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تفاوت میان اصطلاحاتی مانند هادی خنثی و هادی حفاظتی می‌تواند بر تفسیر و اجرای مقررات تأثیر بگذارد.
در آموزش این فصل، درک صحیح اصطلاحات و کاربرد آن‌ها در شرایط واقعی ساختمان اهمیت ویژه‌ای دارد.
فصل سوم: اصول اساسی در تأسیسات برق
فصل سوم از بخش‌های مهم مبحث سیزدهم محسوب می‌شود و اصول حفاظت، طراحی، انتخاب تجهیزات، نصب و آزمون‌های اولیه را بررسی می‌کند.
یکی از موضوعات اصلی، حفاظت افراد در برابر خطرات ناشی از جریان الکتریکی است.
همچنین تأسیسات باید در برابر جریان‌های غیرمجاز، افزایش دما و سایر شرایط خطرناک دارای حفاظت مناسب باشند.
در طراحی، عواملی مانند نوع مصرف‌کننده، مشخصات مدار، شرایط محیطی و ویژگی‌های تجهیزات اهمیت دارند.
این فصل همچنین به ضرورت کنترل و آزمون تأسیسات پیش از بهره‌برداری می‌پردازد.
شناخت این اصول برای مهندسان طراح، ناظر و مجری ضروری است؛ زیرا بسیاری از الزامات تخصصی کتاب بر همین مبانی استوار هستند.
فصل چهارم: برآورد درخواست نیروی برق یا دیماند
فصل چهارم به برآورد توان موردنیاز ساختمان اختصاص دارد.
در طراحی تأسیسات برقی، تعیین صحیح میزان تقاضای برق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ظرفیت انشعاب، تجهیزات اصلی و تابلوهای توزیع باید متناسب با نیاز ساختمان انتخاب شوند.
یکی از مفاهیم مهم این فصل، تفاوت میان توان کل نصب‌شده و حداکثر تقاضای برق است.
همه تجهیزات یک ساختمان الزاماً به‌صورت هم‌زمان و با حداکثر ظرفیت کار نمی‌کنند. به همین دلیل، در شرایط مجاز از ضرایب هم‌زمانی برای برآورد تقاضا استفاده می‌شود.
شناخت این ضرایب و نحوه کاربرد آن‌ها می‌تواند به طراحی منطقی‌تر تأسیسات برقی و جلوگیری از انتخاب نامناسب ظرفیت تجهیزات کمک کند.
فصل پنجم: منابع تأمین نیروی برق
فصل پنجم به منابع تأمین برق ساختمان و الزامات مربوط به آن‌ها اختصاص دارد.
در این فصل، موضوعاتی مانند انشعاب برق فشار ضعیف، انشعاب اختصاصی فشار متوسط، اتصال زمین، برق اضطراری و نیروی برق ایمنی بررسی می‌شوند.
انتخاب منبع تأمین برق باید متناسب با میزان مصرف، اهمیت ساختمان و الزامات شرکت توزیع برق انجام شود.
در بعضی ساختمان‌ها، قطع برق می‌تواند موجب اختلال جدی در عملکرد تجهیزات ضروری شود.
به همین دلیل، تأمین برق اضطراری یا برق ایمنی برای مصارف مشخص ممکن است ضرورت داشته باشد.
شناخت تفاوت این سیستم‌ها و الزامات مربوط به آن‌ها یکی از موضوعات مهم در آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان است.
فصل ششم: تابلوهای توزیع نیرو و تجهیزات حفاظت و کنترل
تابلوهای برق از اجزای اصلی سیستم توزیع انرژی الکتریکی در ساختمان هستند.
فصل ششم به تابلوهای توزیع، تجهیزات حفاظتی و وسایل کنترل اختصاص دارد.
کلیدهای حفاظتی، تجهیزات قطع و وصل و سایر اجزای تابلو باید با توجه به مشخصات شبکه و شرایط مدار انتخاب شوند.
در طراحی تابلوها، موضوعاتی مانند حفاظت در برابر اضافه‌جریان، اتصال کوتاه، دسترسی ایمن و امکان قطع مدار اهمیت دارند.
همچنین نحوه نصب تجهیزات و رعایت شرایط مناسب بهره‌برداری باید مطابق الزامات مربوط انجام شود.
شناخت این بخش برای مهندسانی که در طراحی، اجرا یا کنترل تابلوهای برق فعالیت می‌کنند کاربرد مستقیم دارد.
فصل هفتم: مدارها، کابل‌کشی و سیم‌کشی
فصل هفتم یکی از کاربردی‌ترین فصل‌های مبحث سیزدهم است.
در این فصل، ضوابط مربوط به کابل‌ها، سیم‌ها، روش‌های سیم‌کشی و اجرای مدارهای الکتریکی بررسی می‌شوند.
انتخاب هادی مناسب باید با توجه به جریان طراحی، ظرفیت جریان‌دهی، افت ولتاژ، شرایط نصب و الزامات حفاظتی انجام شود.
همچنین روش اجرای سیم‌کشی، نوع مسیر و شرایط محیطی می‌توانند بر انتخاب مصالح تأثیر بگذارند.
اجرای غیراصولی سیم‌کشی ممکن است باعث آسیب به عایق هادی‌ها، افزایش دما یا ایجاد خطر اتصال الکتریکی شود.
شناخت الزامات این فصل برای مهندسان ناظر و مجری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از عملیات تأسیسات برقی در کارگاه به اجرای مدارها مربوط می‌شود.
فصل هشتم: تجهیزات سیم‌کشی
فصل هشتم به تجهیزات مورد استفاده در مدارهای الکتریکی، از جمله کلیدها و پریزها، اختصاص دارد.
در این فصل، الزامات انتخاب و نصب تجهیزات سیم‌کشی و شرایط مرتبط با آن‌ها بررسی می‌شوند.
انتخاب کلید و پریز مناسب باید براساس نوع مصرف، مشخصات مدار و شرایط محیط نصب انجام شود.
برای مثال، تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های مرطوب ممکن است به ویژگی‌های حفاظتی متفاوتی نسبت به تجهیزات نصب‌شده در فضاهای خشک نیاز داشته باشند.
همچنین جانمایی و نصب تجهیزات باید به‌گونه‌ای باشد که ایمنی و امکان بهره‌برداری مناسب تأمین شود.
فصل نهم: تأسیسات جریان ضعیف
فصل نهم به سیستم‌های جریان ضعیف و تأسیسات ارتباطی ساختمان اختصاص دارد.
سیستم تلفن، دربازکن صوتی و تصویری، زنگ اخبار، سیستم اعلام حریق، تجهیزات صوتی، آنتن مرکزی، شبکه رایانه‌ای و سیستم مدیریت هوشمند ساختمان از موضوعات این فصل هستند.
این سیستم‌ها نقش مهمی در ارتباطات، ایمنی و مدیریت عملکرد ساختمان دارند.
برای مثال، سیستم اعلام حریق باید متناسب با مقررات مربوط طراحی و اجرا شود تا در شرایط اضطراری عملکرد مورد انتظار را داشته باشد.
همچنین اجرای کابل‌کشی سیستم‌های ارتباطی باید با توجه به الزامات فنی و شرایط تداخل احتمالی انجام شود.
آشنایی با این فصل برای مهندسان تأسیسات برقی و فعالان سیستم‌های هوشمند ساختمان اهمیت دارد.
فصل دهم: محیط‌های عادی و مخصوص
شرایط محیط نصب تجهیزات الکتریکی یکی از عوامل مهم در تعیین الزامات ایمنی است.
فصل دهم به تأسیسات برقی محیط‌های عادی و مخصوص اختصاص دارد.
فضاهای خشک، محیط‌های نمناک و مرطوب، حمام‌ها، دوش‌ها، استخرها، سونا و محیط‌های گرم از موضوعات این فصل هستند.
وجود رطوبت یا تماس احتمالی افراد با آب می‌تواند خطر برق‌گرفتگی را افزایش دهد.
به همین دلیل، در چنین فضاهایی انتخاب تجهیزات، درجه حفاظت، محدوده نصب و تدابیر حفاظتی اهمیت ویژه‌ای دارد.
در آموزش این فصل، شناخت تفاوت شرایط محیطی و مقررات مربوط به هر فضا ضروری است.
فصل یازدهم: نقشه‌ها و مدارک فنی تأسیسات برقی
فصل یازدهم به محتوای نقشه‌ها و مدارک فنی طرح تأسیسات برقی اختصاص دارد.
طراحی صحیح تنها به انجام محاسبات محدود نمی‌شود و لازم است اطلاعات موردنیاز برای اجرای پروژه در مدارک فنی مشخص شوند.
نقشه‌های روشنایی، پریزها، تابلوها، مسیرهای کابل‌کشی و سایر مدارک مرتبط باید اطلاعات لازم را برای اجرا و کنترل فراهم کنند.
همچنین هماهنگی نقشه‌های برق با معماری، سازه و سایر تأسیسات ساختمان اهمیت دارد.
شناخت الزامات این فصل به مهندسان کمک می‌کند مدارک طراحی را منظم‌تر تهیه کرده و اختلافات احتمالی میان طراحی و اجرا را کاهش دهند.
پیوست‌های مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
مبحث سیزدهم ویرایش ۱۳۹۵ علاوه بر فصل‌های اصلی دارای ۱۰ پیوست تکمیلی است.
این پیوست‌ها موضوعاتی مانند سیستم‌های نیروی برق، مبانی روشنایی داخلی، ضریب هم‌زمانی، سیستم اعلام حریق، بانک خازن، درجه حفاظت تجهیزات و حریم شبکه‌های برق را پوشش می‌دهند.
همچنین پیوست‌هایی به مدارک فنی، واژه‌نامه تخصصی و مقررات و استانداردهای مرجع اختصاص دارند.
شناخت این پیوست‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بخشی از اطلاعات موردنیاز برای محاسبات و پاسخ‌گویی به سؤالات آزمون در آن‌ها ارائه شده است.
برای مثال، جداول روشنایی داخلی در پیوست دوم می‌توانند در تعیین الزامات روشنایی فضاها مورد استفاده قرار گیرند.
اهمیت سیستم اتصال زمین در مبحث سیزدهم
سیستم اتصال زمین از موضوعات اساسی ایمنی تأسیسات برقی ساختمان است.
این سیستم در کنار سایر اقدامات حفاظتی، به کنترل خطرات ناشی از بروز اتصالی کمک می‌کند.
در مبحث سیزدهم، ضوابط مربوط به هادی حفاظتی، هادی خنثی، هم‌بندی و الکترود زمین بررسی می‌شوند.
یکی از نکات مهم، شناخت تفاوت میان هادی خنثی و هادی حفاظتی و شرایط مجاز استفاده از آن‌هاست.
همچنین عملکرد صحیح سیستم حفاظت در برابر برق‌گرفتگی به هماهنگی اجزای مختلف تأسیسات وابسته است.
وجود اتصال زمین به‌تنهایی تضمین‌کننده ایمنی نیست و باید تجهیزات حفاظتی و سایر الزامات مربوط نیز رعایت شوند.
تفاوت برق اضطراری و برق ایمنی
یکی از موضوعاتی که در مطالعه مبحث سیزدهم اهمیت دارد، تفاوت برق اضطراری و برق ایمنی است.
برق اضطراری برای تداوم فعالیت برخی مصرف‌کننده‌ها در زمان اختلال یا قطع منبع اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در مقابل، برق ایمنی با هدف تأمین انرژی تجهیزات و سیستم‌هایی در نظر گرفته می‌شود که عملکرد آن‌ها برای حفاظت از جان افراد یا تأمین ایمنی ضروری است.
در طراحی این سیستم‌ها، نوع مصرف‌کننده، مدت زمان موردنیاز برای تأمین برق و شرایط انتقال به منبع جایگزین اهمیت دارد.
شناخت این تفاوت‌ها برای تفسیر صحیح مقررات و انتخاب سیستم مناسب ضروری است.
اهمیت آموزش مبحث سیزدهم برای آزمون نظام مهندسی
مبحث سیزدهم از منابع اصلی آزمون نظام مهندسی تأسیسات برقی در صلاحیت‌های طراحی، نظارت و اجرا محسوب می‌شود.
این مبحث همچنین در برخی صلاحیت‌های عمران و معماری، مطابق فهرست منابع رسمی آزمون، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سؤالات این مبحث ممکن است به‌صورت مفهومی، محاسباتی یا مرتبط با شرایط اجرایی مطرح شوند.
برای مثال، در یک سؤال ممکن است شرایط یک محیط مرطوب ارائه شود و داوطلب موظف باشد الزامات مربوط به تجهیزات الکتریکی را تشخیص دهد.
در سؤال دیگری ممکن است موضوع ضریب هم‌زمانی، سطح مقطع هادی، اتصال زمین یا تجهیزات حفاظتی مطرح شود.
آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان می‌تواند به شناخت بهتر ساختار کتاب، درک ضوابط و افزایش سرعت مراجعه به بندهای مرتبط کمک کند.
در آزمون‌های کتاب‌باز، توانایی تشخیص مقررات مناسب و استفاده صحیح از جداول اهمیت زیادی دارد.
کاربرد مبحث سیزدهم در طراحی و نظارت ساختمان
مبحث سیزدهم فقط یک منبع مطالعاتی برای آزمون نیست و در فعالیت حرفه‌ای مهندسان نیز کاربرد دارد.
در مرحله طراحی، مهندس تأسیسات برقی باید ظرفیت موردنیاز، مسیر مدارها، تجهیزات حفاظتی و سایر مشخصات سیستم الکتریکی را تعیین کند.
در مرحله اجرا، رعایت نقشه‌های مصوب و الزامات فنی اهمیت دارد.
مهندس ناظر نیز باید در حدود صلاحیت و مسئولیت قانونی خود، اجرای عملیات را از نظر انطباق با مدارک فنی و مقررات مربوط بررسی کند.
برای مثال، استفاده از کابل نامناسب، تغییر مسیر سیم‌کشی یا نصب تجهیزات غیراستاندارد ممکن است نیازمند بررسی و اصلاح باشد.
شناخت الزامات مبحث سیزدهم به مهندسان کمک می‌کند مغایرت‌های احتمالی را دقیق‌تر شناسایی کنند.
آموزش مبحث سیزدهم برای چه کسانی مناسب است؟
این آموزش برای داوطلبان آزمون نظام مهندسی تأسیسات برقی، مهندسان برق، طراحان تأسیسات، مهندسان ناظر و مجری و دانشجویان رشته‌های مرتبط مناسب است.
همچنین مهندسان عمران و معماری که قصد دارند با الزامات عمومی تأسیسات برقی و ارتباط آن با عملیات ساختمانی آشنا شوند، می‌توانند از مطالعه این مبحث بهره ببرند.
افرادی که در حوزه سیم‌کشی ساختمان، تابلوهای برق، سیستم‌های ارتباطی و تجهیزات الکتریکی فعالیت می‌کنند نیز به شناخت مقررات مربوط نیاز دارند.
عمق مطالعه هر فرد باید متناسب با صلاحیت حرفه‌ای، دانش تخصصی و هدف آموزشی او تعیین شود.
روش صحیح مطالعه مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
برای یادگیری مؤثر مبحث سیزدهم بهتر است ابتدا تعاریف و اصول حفاظت مطالعه شوند.
سپس موضوعات مربوط به منابع تأمین برق، تابلوها، مدارها و تجهیزات سیم‌کشی بررسی شوند.
پس از شناخت این مباحث، مطالعه تأسیسات جریان ضعیف و محیط‌های مخصوص اهمیت دارد.
برای داوطلبان آزمون نظام مهندسی، مشخص‌کردن محل بندها و جداول کاربردی می‌تواند سرعت پاسخ‌گویی را افزایش دهد.
همچنین حل سؤالات استاندارد و بررسی پاسخ‌های تشریحی به درک بهتر شرایط کاربرد مقررات کمک می‌کند.
در مباحث محاسباتی مانند دیماند و انتخاب هادی نیز تمرین مستقل ضروری است.
چرا آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان را تهیه کنیم؟
مبحث سیزدهم شامل مجموعه گسترده‌ای از ضوابط فنی، اصطلاحات تخصصی، جداول و الزامات اجرایی است.
مطالعه مستقل این مبحث ممکن است برای افرادی که آشنایی کمتری با مبانی برق ساختمان دارند دشوار باشد.
از طرف دیگر، تفاوت میان سیستم‌های حفاظتی، شرایط محیطی و روش‌های نصب تجهیزات نیازمند درک دقیق مقررات است.
استفاده از یک آموزش ساختارمند می‌تواند مسیر یادگیری را منظم‌تر کند و به شناخت ارتباط میان مفاهیم کمک کند.
تهیه آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان برای افرادی که قصد دارند این منبع را هدفمند مطالعه کنند و مهارت استفاده از مقررات را افزایش دهند، می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
البته آموزش تخصصی باید مکمل متن رسمی مقررات و تمرین عملی باشد و جایگزین بررسی فنی توسط افراد دارای صلاحیت نشود.
جمع‌بندی آموزش مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان
مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان با عنوان «طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها»، یکی از منابع اصلی شناخت الزامات ایمنی و عملکردی تأسیسات الکتریکی ساختمان است.
این مبحث موضوعاتی مانند طراحی مدارها، سیم‌کشی، تابلوهای برق، حفاظت الکتریکی، اتصال زمین، برق اضطراری، تأسیسات جریان ضعیف و الزامات محیط‌های مخصوص را بررسی می‌کند.
یادگیری اصولی این مقررات می‌تواند به افزایش دقت مهندسان در طراحی، نظارت و اجرای تأسیسات برقی و آمادگی بهتر داوطلبان آزمون نظام مهندسی کمک کند.
برای آشنایی با سایر آموزش‌های تخصصی مباحث مقررات ملی ساختمان و منابع آمادگی آزمون نظام مهندسی، می‌توانید به وب‌سایت آکادمی دکتر حسین پور مراجعه کنید.
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.