معرفی آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان
آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان یکی از آموزشهای کاربردی برای مهندسان معماری، عمران، داوطلبان آزمون نظام مهندسی، مهندسان ناظر، مجریان ساختمان و فعالان صنعت ساختوساز است. این مبحث با عنوان «علائم و تابلوها» شناخته میشود و به بررسی ضوابط طراحی، انتخاب، نصب و استفاده از علائم ایمنی، هشداردهنده و راهنمای ساختمان میپردازد.
علائم و تابلوها نقش مهمی در تأمین ایمنی، هدایت افراد و انتقال اطلاعات ضروری دارند. در ساختمانهای مسکونی، اداری، تجاری، درمانی و کارگاههای ساختمانی، استفاده صحیح از این علائم میتواند به شناسایی خطرات و جلوگیری از حوادث کمک کند.
برای مثال، هنگام وقوع آتشسوزی یا شرایط اضطراری، علائم راه خروج میتوانند مسیر مناسب تخلیه ساختمان را به افراد نشان دهند. همچنین تابلوهای هشداردهنده در کارگاههای ساختمانی موجب آگاهی کارکنان و مراجعهکنندگان از خطرات احتمالی میشوند.
مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان با تعیین الزامات فنی، چارچوبی برای استفاده صحیح و استاندارد از این علائم فراهم میکند.
هدف از آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان، شناخت اصولی مقررات، یادگیری انواع علائم و افزایش توانایی استفاده از ضوابط در آزمون نظام مهندسی و فعالیت حرفهای است.
مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان چیست؟
مبحث بیستم یکی از مباحث مقررات ملی ساختمان ایران است که با هدف تأمین ایمنی، سلامت، آسایش و تسهیل دسترسی افراد به اطلاعات ضروری تدوین شده است.
این مبحث شرایط استفاده از علائم و تابلوها را در ساختمانها، کارگاههای ساختمانی و محوطههای مرتبط مشخص میکند.
علائم ایمنی ابزارهایی برای انتقال سریع پیام هستند. این پیامها ممکن است نشاندهنده وجود خطر، ممنوعیت انجام یک فعالیت، ضرورت استفاده از تجهیزات حفاظتی یا مسیر دسترسی به محل ایمن باشند.
یکی از ویژگیهای مهم علائم استاندارد، استفاده از شکلها و رنگهایی است که مفهوم مشخصی دارند.
برای مثال، علامت هشدار خطر برقگرفتگی باید بهگونهای طراحی شود که مخاطب بتواند ماهیت خطر را تشخیص دهد.
همچنین علائم خروج اضطراری باید با توجه به موقعیت نصب و شرایط مشاهده، امکان شناسایی مسیر خروج را فراهم کنند.
مبحث بیستم الزامات مرتبط با این موضوعات را مشخص میکند و در کنار سایر مقررات ایمنی ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد.
آخرین ویرایش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان
آخرین ویرایش شناساییشده مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان، ویرایش دوم سال ۱۳۹۶ است.
نخستین ویرایش این مبحث در سال ۱۳۸۴ منتشر شد و پس از گذشت چندین سال، با توجه به تغییر شرایط ساختمانسازی و افزایش اهمیت ایمنی، مورد بازنگری قرار گرفت.
در ویرایش ۱۳۹۶، علاوه بر الزامات عمومی علائم ایمنی، مقررات مربوط به تابلوهای کارگاههای ساختمانی، راههای خروج، نقشههای تخلیه اضطراری و محوطههای مجتمعهای ساختمانی تکمیل شدهاند.
همچنین تلاش شده است از نشانههای شناختهشده و قابلفهم بینالمللی استفاده شود تا انتقال پیام برای افراد مختلف آسانتر باشد.
این ویرایش دارای هفت فصل اصلی است و در پایان آن فهرست استانداردهای قابل استفاده در مبحث ارائه شده است.
اهمیت علائم و تابلوها در ایمنی ساختمان
در بسیاری از ساختمانها، وجود تجهیزات ایمنی بهتنهایی برای حفاظت از افراد کافی نیست. استفادهکنندگان باید بتوانند محل تجهیزات و مسیرهای دسترسی به آنها را نیز شناسایی کنند.
برای مثال، وجود کپسول آتشنشانی زمانی کاربرد بیشتری دارد که محل آن مشخص باشد و افراد بتوانند در شرایط ضروری آن را پیدا کنند.
همچنین وجود مسیر خروج مناسب، بدون علائم راهنمای کافی، ممکن است موجب سردرگمی افراد ناآشنا با ساختمان شود.
علائم ایمنی با انتقال اطلاعات ساده و قابلفهم به افزایش آگاهی استفادهکنندگان کمک میکنند.
این موضوع بهویژه در ساختمانهای عمومی، مراکز تجاری، بیمارستانها و مجتمعهای بزرگ اهمیت دارد.
آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان به مهندسان کمک میکند الزامات استفاده از این علائم را بشناسند و در طراحی و اجرای ساختمان مورد توجه قرار دهند.
سرفصلهای آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان
ویرایش ۱۳۹۶ مبحث بیستم دارای هفت فصل اصلی است که موضوعات آن از تعاریف و اصول عمومی علائم آغاز شده و به الزامات خروج اضطراری، تابلوهای کارگاهی و علائم محوطههای بیرونی میپردازد.
فصل اول: کلیات
فصل اول مبحث بیستم به اهداف و دامنه کاربرد مقررات اختصاص دارد.
در این فصل، ضرورت استفاده از علائم و تابلوها برای تأمین ایمنی، انتقال اطلاعات و هشدار درباره خطرات بررسی میشود.
یکی از اهداف اصلی این مقررات، ایجاد هماهنگی در استفاده از علائم است تا افراد بتوانند بدون نیاز به توضیحات پیچیده، مفهوم پیامهای ایمنی را تشخیص دهند.
همچنین در این بخش، محدوده کاربرد مقررات در ساختمانها و فضاهای مرتبط مشخص میشود.
شناخت این فصل برای درک سایر مقررات اهمیت دارد؛ زیرا مبانی اصلی استفاده از علائم و ضرورت رعایت ضوابط را معرفی میکند.
فصل دوم: تعاریف و نحوه کاربرد
فصل دوم یکی از بخشهای مهم مبحث بیستم است و به معرفی انواع علائم ایمنی و روشهای انتقال پیام میپردازد.
در این فصل، موضوعاتی مانند رنگهای دارای مفهوم ایمنی، تابلوهای تصویری، علائم بازدارنده، هشداردهنده، الزامکننده و آگاهکننده نسبت به شرایط ایمن بررسی میشوند.
همچنین علائم مربوط به تجهیزات اطفای حریق، خروج اضطراری و کمکهای اولیه مورد توجه قرار میگیرند.
علاوه بر تابلوهای تصویری، روشهایی مانند علائم نوری، صوتی، پیامهای کلامی و علائم با حرکات دست نیز در این فصل معرفی میشوند.
شناخت تفاوت این علائم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نوع پیام باید متناسب با شرایط خطر و هدف اطلاعرسانی انتخاب شود.
فصل سوم: ضوابط کلی
فصل سوم به الزامات عمومی طراحی، ساخت، نصب و نگهداری علائم و تابلوها اختصاص دارد.
در این فصل، موضوعاتی مانند محدوده نصب، محدودیت مکان نصب، مشخصات مصالح، مقاومت سازهای و الزامات الکتریکی تابلوها مطرح میشوند.
یکی از نکات مهم، انتخاب محل مناسب برای نصب تابلو است.
تابلو باید بهگونهای قرار گیرد که پیام آن قابل مشاهده باشد و نصب آن موجب ایجاد خطر یا اختلال در حرکت افراد نشود.
همچنین تجهیزات و مصالح مورد استفاده باید متناسب با شرایط محیطی و الزامات ایمنی انتخاب شوند.
در این فصل، نگهداری علائم و کنترل وضعیت آنها نیز اهمیت دارد؛ زیرا یک علامت آسیبدیده یا ناخوانا ممکن است عملکرد موردانتظار را نداشته باشد.
فصل چهارم: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروج
فصل چهارم به یکی از مهمترین موضوعات ایمنی ساختمان، یعنی علائم راه خروج اختصاص دارد.
در شرایط اضطراری مانند آتشسوزی، افراد باید بتوانند مسیر خروج مناسب را در کوتاهترین زمان ممکن شناسایی کنند.
در این فصل، الزامات مربوط به علائم تصویری و نوری مسیرهای خروج بررسی میشوند.
موضوعاتی مانند مشخصات علائم، شرایط جانمایی و قابلیت مشاهده آنها اهمیت دارند.
در ساختمانهای بزرگ، مسیرهای ارتباطی پیچیده یا فضاهایی که استفادهکنندگان با نقشه ساختمان آشنا نیستند، وجود علائم راهنمای مناسب ضروری است.
این فصل ارتباط نزدیکی با الزامات حفاظت ساختمان در برابر آتش دارد.
آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان در این بخش به شناخت روشهای صحیح هدایت افراد در مسیرهای خروج کمک میکند.
فصل پنجم: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشههای تخلیه خروج
فصل پنجم به تابلوهای راهنمای واکنش اضطراری و نقشههای تخلیه ساختمان اختصاص دارد.
در شرایط اضطراری، وجود اطلاعات مناسب درباره مسیرهای خروج و اقدامات ضروری میتواند به کاهش سردرگمی افراد کمک کند.
نقشه تخلیه ساختمان باید اطلاعات موردنیاز را به شیوهای قابلفهم نمایش دهد.
این اطلاعات میتوانند شامل موقعیت فرد، مسیرهای خروج، محل تجهیزات ایمنی و سایر موارد مرتبط با برنامه تخلیه باشند.
در این فصل، ضوابط مربوط به تهیه و نصب تابلوهای راهنمای واکنش اضطراری بررسی میشوند.
شناخت این مقررات برای مهندسانی که در طراحی ساختمانهای عمومی و پرتردد فعالیت دارند اهمیت زیادی دارد.
فصل ششم: تابلوها و علائم ایمنی الزامی در کارگاهها
فصل ششم به علائم ایمنی موردنیاز در کارگاههای ساختمانی اختصاص دارد.
کارگاههای ساختمانی محیطهایی هستند که خطرات مختلفی مانند سقوط از ارتفاع، برقگرفتگی، برخورد با ماشینآلات و سقوط مصالح در آنها وجود دارد.
به همین دلیل، نصب علائم هشداردهنده و اطلاعرسانی مناسب اهمیت ویژهای دارد.
در این فصل، ضوابط استفاده از تابلوهای ایمنی در محیط کارگاه و محل فعالیت تجهیزات بررسی میشوند.
برای مثال، در محدودههایی که احتمال سقوط اجسام وجود دارد، باید متناسب با شرایط خطر، اقدامات حفاظتی و علائم مناسب در نظر گرفته شود.
همچنین در محل فعالیت تجهیزات برقی یا ماشینآلات، استفاده از نشانههای هشداردهنده میتواند به افزایش آگاهی کارکنان کمک کند.
فصل هفتم: تابلوها و علائم در معابر و محوطههای بیرون مجتمعهای ساختمانی
فصل هفتم به الزامات مربوط به علائم و تابلوها در معابر و محوطههای بیرونی مجتمعهای ساختمانی اختصاص دارد.
این فضاها ممکن است شامل مسیرهای تردد خودرو، مسیرهای پیاده، ورودیها و سایر بخشهای مشترک باشند.
در چنین محیطهایی، استفاده از علائم مناسب میتواند به هدایت افراد و جلوگیری از ایجاد شرایط خطرناک کمک کند.
برای مثال، مشخصکردن مسیرهای حرکتی، نقاط هشدار و محلهای دارای محدودیت دسترسی میتواند موجب افزایش ایمنی محوطه شود.
در این فصل، مقررات مرتبط با استفاده از تابلوها در فضاهای بیرونی بررسی میشوند.
شناخت این الزامات برای طراحان محوطه، مهندسان معماری و مسئولان اجرای مجتمعهای ساختمانی کاربرد دارد.
انواع علائم ایمنی در مبحث بیستم
یکی از مهمترین موضوعات مبحث بیستم، دستهبندی علائم ایمنی براساس هدف و مفهوم آنهاست.
شناخت این گروهها به مهندسان کمک میکند در شرایط مختلف، نوع علامت مناسب را تشخیص دهند.
علائم بازدارنده
علائم بازدارنده برای اعلام ممنوعیت انجام یک فعالیت استفاده میشوند.
این علائم معمولاً دارای شکل دایرهای و نشانههای قرمز هستند.
برای مثال، علامت ممنوعیت استعمال دخانیات یا ممنوعیت ورود افراد غیرمجاز در این گروه قرار میگیرد.
هدف از استفاده از این علائم، جلوگیری از رفتارهایی است که ممکن است موجب ایجاد خطر شوند.
علائم هشداردهنده
علائم هشداردهنده برای آگاهکردن افراد از وجود خطر مورد استفاده قرار میگیرند.
این علائم معمولاً به شکل مثلث با زمینه زرد و نشانههای مشکی طراحی میشوند.
هشدار خطر برقگرفتگی، مواد خطرناک یا سقوط اجسام از نمونههای کاربردی این گروه هستند.
نصب مناسب علائم هشداردهنده به افراد کمک میکند پیش از ورود به محدوده خطر، نسبت به شرایط موجود آگاهی پیدا کنند.
علائم الزامکننده
علائم الزامکننده برای اعلام ضرورت انجام یک اقدام ایمنی استفاده میشوند.
این علائم معمولاً دارای زمینه آبی و نشانه سفید هستند.
برای مثال، علامت الزام استفاده از کلاه ایمنی، عینک حفاظتی یا تجهیزات حفاظت شنوایی در این گروه قرار میگیرد.
در کارگاههای ساختمانی، این علائم برای یادآوری اقدامات حفاظتی موردنیاز کاربرد دارند.
علائم شرایط ایمن
علائم آگاهکننده نسبت به شرایط ایمن معمولاً با رنگ سبز مشخص میشوند.
این علائم برای معرفی مسیرهای خروج، محل تجهیزات کمکهای اولیه و سایر اطلاعات مرتبط با وضعیت ایمن مورد استفاده قرار میگیرند.
برای مثال، علامت خروج اضطراری یا محل جعبه کمکهای اولیه میتواند در این دسته قرار داشته باشد.
علائم تجهیزات اطفای حریق
علائم مربوط به تجهیزات اطفای حریق معمولاً با رنگ قرمز و نشانههای مناسب مشخص میشوند.
این علائم برای معرفی محل تجهیزات آتشنشانی مانند خاموشکنندهها و سایر امکانات مرتبط به کار میروند.
تشخیص تفاوت میان این گروه و علائم بازدارنده اهمیت دارد؛ زیرا هر دو ممکن است از رنگ قرمز استفاده کنند، اما مفهوم آنها متفاوت است.
نقش رنگ و شکل در علائم ایمنی
رنگ و شکل از مهمترین عناصر انتقال پیام در علائم ایمنی هستند.
استفاده از ساختارهای استاندارد باعث میشود مفهوم علامت سریعتر شناسایی شود.
بااینحال، رنگ بهتنهایی برای انتقال تمام اطلاعات کافی نیست و باید در کنار شکل و نماد مناسب مورد استفاده قرار گیرد.
برای مثال، رنگ زرد معمولاً نشاندهنده هشدار است و رنگ آبی برای اعلام اقدامات الزامآور به کار میرود.
همچنین طراحی علائم باید متناسب با استانداردهای معتبر انجام شود.
تغییر سلیقهای رنگ یا شکل یک علامت میتواند باعث کاهش قابلیت تشخیص و ایجاد برداشت اشتباه شود.
اهمیت علائم خروج اضطراری در ساختمانها
در شرایط اضطراری، سرعت تصمیمگیری و شناسایی مسیر خروج اهمیت زیادی دارد.
افرادی که با ساختمان آشنا نیستند ممکن است در تشخیص راه مناسب دچار سردرگمی شوند.
علائم خروج اضطراری با ارائه اطلاعات قابلفهم، به هدایت افراد در مسیرهای پیشبینیشده کمک میکنند.
محل نصب، جهت نمایش علامت و شرایط روشنایی از عوامل مؤثر بر عملکرد این نشانهها هستند.
همچنین علائم خروج باید با طراحی واقعی مسیرهای دسترسی و خروج هماهنگ باشند.
نکته مهم این است که نصب تابلو نمیتواند جایگزین طراحی صحیح مسیر خروج، تأمین عرض موردنیاز یا سایر الزامات حفاظت در برابر حریق شود.
به همین دلیل، مقررات مبحث بیستم باید در کنار مبحث سوم مقررات ملی ساختمان بررسی شوند.
تفاوت علائم نوری، صوتی و تصویری
علائم ایمنی تنها به تابلوهای ثابت محدود نمیشوند.
در بعضی شرایط، استفاده از پیامهای نوری یا صوتی میتواند برای اطلاعرسانی ضروری باشد.
علائم نوری با استفاده از نور، وضعیت خطر یا پیام مشخصی را نمایش میدهند.
علائم صوتی نیز از طریق سیگنالهای شنیداری برای اعلام هشدار یا اطلاعرسانی مورد استفاده قرار میگیرند.
تابلوهای تصویری در مقابل، با استفاده از نماد، رنگ و شکل مشخص پیام خود را منتقل میکنند.
انتخاب نوع علامت به شرایط محیطی، ماهیت خطر و نیازهای اطلاعرسانی بستگی دارد.
در بعضی محیطها ممکن است استفاده همزمان از چند روش اطلاعرسانی ضرورت داشته باشد.
ارتباط مبحث بیستم با ایمنی کارگاههای ساختمانی
مبحث بیستم ارتباط مستقیمی با مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان دارد.
مبحث دوازدهم به الزامات ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا میپردازد؛ درحالیکه مبحث بیستم ضوابط تخصصی علائم و تابلوها را مشخص میکند.
برای مثال، ممکن است در یک کارگاه ساختمانی استفاده از تجهیزات حفاظت فردی ضروری باشد.
در چنین شرایطی، علاوه بر تأمین تجهیزات و سایر اقدامات ایمنی، استفاده از علائم الزامکننده مناسب نیز میتواند لازم باشد.
همچنین در محدودههای دارای خطر برقگرفتگی، سقوط یا فعالیت ماشینآلات باید علائم متناسب با شرایط خطر در نظر گرفته شوند.
البته نصب علائم هشداردهنده جایگزین حذف خطر، استفاده از حفاظها یا انجام سایر اقدامات پیشگیرانه نیست.
اهمیت آموزش مبحث بیستم برای آزمون نظام مهندسی
مبحث بیستم از منابع آزمونهای نظام مهندسی در صلاحیتهایی از رشتههای معماری و عمران است که مطابق فهرست رسمی منابع هر دوره تعیین میشوند.
سؤالات این مبحث ممکن است درباره رنگ و شکل علائم، مفهوم تابلوهای ایمنی، ضوابط نصب، علائم خروج اضطراری و شرایط استفاده از تابلوهای کارگاهی مطرح شوند.
برخی پرسشها مفهومی هستند و برخی دیگر نیازمند مراجعه به بندهای مشخص کتاب هستند.
برای مثال، ممکن است نوع خطر یا وضعیت یک فضای ساختمانی توصیف شود و داوطلب موظف باشد علامت ایمنی مناسب را تشخیص دهد.
در سؤال دیگری ممکن است شرایط نصب یا نگهداری تابلوهای ایمنی مورد بررسی قرار گیرد.
آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان میتواند به داوطلبان کمک کند ساختار کتاب را بهتر بشناسند و توانایی مراجعه سریع به ضوابط را تقویت کنند.
کاربرد مبحث بیستم در طراحی، نظارت و اجرای ساختمان
مبحث بیستم علاوه بر آزمون نظام مهندسی، در فعالیت حرفهای مهندسان نیز کاربرد دارد.
در مرحله طراحی، جانمایی مناسب تابلوها و علائم باید با توجه به کاربری ساختمان و مسیرهای حرکتی مورد بررسی قرار گیرد.
در مرحله اجرا، انتخاب مصالح مناسب، نصب اصولی و رعایت شرایط ایمنی اهمیت دارد.
همچنین مهندسان ناظر باید در حدود صلاحیت و وظایف قانونی خود، انطباق عملیات با نقشههای مصوب و مقررات مرتبط را بررسی کنند.
برای مثال، نبود علائم موردنیاز در مسیر خروج یا نصب نامناسب تابلو در محدوده خطر میتواند از مواردی باشد که نیازمند بررسی و اصلاح است.
آموزش مبحث بیستم برای چه کسانی مناسب است؟
این آموزش برای مهندسان معماری، عمران، ناظران، مجریان، داوطلبان آزمون نظام مهندسی و دانشجویان رشتههای مرتبط با ساختمان مناسب است.
همچنین مسئولان ایمنی کارگاهها، طراحان فضاهای عمومی و افرادی که در مدیریت و نگهداری مجتمعهای ساختمانی فعالیت میکنند میتوانند از شناخت مقررات این مبحث بهره ببرند.
مهندسانی که در پروژههای تجاری، اداری، درمانی و مجتمعهای بزرگ فعالیت دارند نیز به آشنایی با ضوابط تابلوهای راهنما و علائم ایمنی نیاز دارند.
روش صحیح مطالعه مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان
برای مطالعه مؤثر این مبحث، بهتر است ابتدا تعاریف و دستهبندی علائم ایمنی بررسی شوند.
در مرحله بعد، ضوابط عمومی نصب و نگهداری تابلوها مطالعه شوند.
پس از آن، شناخت علائم خروج اضطراری، نقشههای تخلیه، تابلوهای کارگاه و علائم محوطههای بیرونی اهمیت دارد.
برای داوطلبان آزمون نظام مهندسی، تمرین تشخیص مفهوم علائم و آشنایی با محل بندهای کتاب میتواند مفید باشد.
همچنین حل سؤالات استاندارد و بررسی پاسخهای تشریحی به تثبیت مطالب کمک میکند.
چرا آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان را تهیه کنیم؟
اگرچه مبحث بیستم نسبت به بعضی مباحث دیگر حجم کمتری دارد، اما شامل ضوابط تخصصی و دستهبندیهای متعددی است.
شناخت تفاوت علائم بازدارنده، هشداردهنده، الزامکننده و علائم شرایط ایمن برای استفاده صحیح از مقررات اهمیت دارد.
از طرف دیگر، برخی الزامات مربوط به محل نصب، شرایط مشاهده و ویژگیهای فنی تابلوها نیازمند مطالعه دقیق هستند.
استفاده از یک آموزش ساختارمند میتواند روند یادگیری را منظمتر کند و به شناخت بهتر مفاهیم کمک کند.
تهیه آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان برای افرادی که قصد دارند این منبع را هدفمند مطالعه کنند و توانایی استفاده از ضوابط را افزایش دهند، میتواند انتخاب مناسبی باشد.
بااینحال، آموزش تخصصی باید مکمل مطالعه متن رسمی مقررات و استانداردهای مرتبط باشد.
جمعبندی آموزش مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان
مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان با عنوان «علائم و تابلوها»، یکی از منابع مهم در زمینه ایمنی، اطلاعرسانی و هدایت افراد در ساختمانها و کارگاههای ساختمانی است.
این مبحث موضوعاتی مانند رنگ و شکل علائم ایمنی، تابلوهای هشداردهنده، علائم خروج اضطراری، نقشههای تخلیه، علائم کارگاهی و تابلوهای محوطههای بیرونی را بررسی میکند.
یادگیری اصولی این مقررات میتواند به افزایش دقت مهندسان در طراحی، نظارت و اجرا و آمادگی بهتر داوطلبان آزمون نظام مهندسی کمک کند.
برای آشنایی با سایر آموزشهای تخصصی مباحث مقررات ملی ساختمان و منابع آمادگی آزمون نظام مهندسی، میتوانید به وبسایت آکادمی دکتر حسین پور مراجعه کنید.

هنوز بررسیای ثبت نشده است.